على زمانى قمشه اى

11

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

چون آغاز سخن مىكرد جز به مسائل علمى نمىپرداخت و همه از مجلس او سود مىبردند . دربارهء اين امساك در سخن ، ابياتى از خود ابن بنّا نيز نقل شده است . آثار آثار ابن بنا در رياضيات ، نجوم ، علوم دينى ، تفسير ، ادب ، اسرار حروف و طلسمات بالغ بر 85 كتاب و رسالهء خرد و كلان است كه برخى از مهم‌ترين آنها از اين قرارند : در رياضيات : 1 . تلخيص فى اعمال الحساب كه اقتباس و خلاصه‌اى است از كتاب محمد بن عبد اللّه حصّار و از آثار مشهور در اين زمينه است كه شروح متعدد بر آن نوشته شده است ، از جمله كسانى مانند ابو زكريا محمد اشبيلى ، ابن المجدى مصرى ، قلصاوى اندلسى و عبد العزيز بن على بن داود الهوارى آن را شرح كرده‌اند . ابن بنّا خود اين كتاب را شرح كرده و نام رفع الحجاب عن تلخيص اعمال الحساب بر آن نهاده است . تلخيص اعمال الحساب در نيمهء دوم سده 19 م توسط آ . مار به فرانسه ترجمه شد و در نشريهء آكادمى لينجه‌يى به چاپ رسيد و بعدا در 1865 م نيز مستقلا در رم منتشر شد . ابن قاضى اين كتاب را به نظم درآورد و ابن هائم آن را خلاصه كرد و الحاوى نام نهاد ؛ 2 . الجبر و المقابلة كه ظاهرا همان كتاب الاصول اوست . 3 . المقالات الاربع يا المقالات فى علم الحساب در اعداد صحيح ، كسر ، جذر و كعب و تناسب . اين رساله در 1984 م در عمّان به كوشش احمد سعيدان به چاپ رسيد . 4 . مقدمه بر اصول اقليدس در هندسه . در نجوم و زيج و تقويم : 1 . كتاب فى الانواء در صور كواكب . اين كتاب در 1948 م توسط رنو با ترجمهء فرانسوى آن به نام « تقويم ابن البناى مراكشى » به